Diş Sıkma (Bruksizm) Neden Olur? Belirtileri ve Tedavisi

Diş Sıkma (Bruksizm) Nedir?

Bruksizm; kişinin dişlerini istemsiz olarak sıkması, gıcırdatması veya çene kaslarını gereğinden fazla kasmasıyla karakterize bir durumdur.

Bruksizm yalnızca gece uyurken ortaya çıkmaz. Genel olarak iki farklı şekilde değerlendirilebilir:

• Uyku bruksizmi: Uyku sırasında ortaya çıkan diş sıkma veya gıcırdatma aktivitesidir.
• Uyanıklık bruksizmi: Gün içerisinde, çoğu zaman farkında olmadan dişleri sıkma veya çene kaslarını uzun süre kasılı tutma durumudur.

Bazı kişiler dişlerini sıktığının farkında olmayabilir. Sabahları çene kaslarında yorgunluk, dişlerde hassasiyet veya tekrarlayan baş ve yüz ağrıları ilk fark edilen belirtiler olabilir.

Diş Sıkma Neden Olur?

Bruksizmin tek bir nedeni yoktur. Uyku bruksizmi ve uyanıklık bruksizminin oluşum mekanizmaları da birbirinden farklı olabilir.

Stres ve duygusal gerginlik özellikle uyanıklık bruksizmiyle ilişkili olabilir. Kişi bilgisayar başında çalışırken, araç kullanırken veya yoğun konsantrasyon gerektiren bir işle uğraşırken farkında olmadan dişlerini sıkabilir.

Uyku bruksizmi ise uyku sırasında meydana gelen kas aktivitesiyle ilişkilidir ve yalnızca stresle açıklanamaz.

Bruksizmle ilişkili olabilecek faktörler arasında:

• stres ve kaygı,
• uyku düzenindeki problemler,
• bazı ilaçlar,
• kafein ve alkol tüketimi,
• sigara kullanımı,
• bazı uyku bozuklukları

yer alabilir.

Bu nedenle her diş sıkma problemi aynı nedene bağlanmamalıdır.

Diş Sıkmanın Belirtileri Nelerdir?

Bruksizm kişiden kişiye farklı belirtiler oluşturabilir.

Sık karşılaşılan bulgular arasında:

• sabahları çene kaslarında ağrı veya yorgunluk,
• çene ve yüz bölgesinde gerginlik,
• dişlerde aşınma,
• dişlerde hassasiyet,
• restorasyonlarda kırılma veya aşınma,
• çiğneme kaslarında hassasiyet,
• bazı hastalarda baş ağrısı

bulunabilir.

Partner tarafından gece diş gıcırdatma sesinin fark edilmesi de kişinin bruksizm açısından değerlendirilmesine neden olabilir.

Ancak dişlerde aşınma görülmesi tek başına kişinin halen aktif olarak bruksizm yaptığı anlamına gelmez. Aşınmanın geçmişten kalan bir bulgu olup olmadığı ve başka nedenlerin bulunup bulunmadığı da değerlendirilmelidir.

Sabah Çene Ağrısı Diş Sıkma Belirtisi Olabilir mi?

Olabilir.

Özellikle sabah uyandığında çene kaslarında yorgunluk, gerginlik veya ağrı hisseden kişilerde gece meydana gelen kas aktivitesi olası nedenlerden biri olabilir.

Ancak her sabah çene ağrısının nedeni bruksizm değildir.

Çene eklemi problemleri, kas kaynaklı rahatsızlıklar ve farklı durumlar benzer belirtiler oluşturabileceğinden muayene ile değerlendirme önemlidir.

Diş Sıkma Baş Ağrısı Yapar mı?

Bruksizm bazı kişilerde özellikle çiğneme kasları ve şakak bölgesindeki kaslarda hassasiyet veya ağrıyla ilişkili olabilir.

Bu durum bazı hastalarda baş ağrısı şeklinde hissedilebilir.

Ancak baş ağrısının çok sayıda farklı nedeni vardır. Bu nedenle tekrarlayan baş ağrılarının otomatik olarak diş sıkmaya bağlanması doğru değildir.

Diş Sıkma Dişlere Zarar Verir mi?

Uzun süreli ve yüksek kuvvetli bruksizm dişler ve mevcut restorasyonlar üzerinde mekanik yük oluşturabilir.

Bazı hastalarda zaman içerisinde:

• diş yüzeylerinde aşınma,
• mine çatlakları,
• dişlerde hassasiyet,
• dolgu veya kaplamalarda kırılma,
• porselen restorasyonlarda hasar

görülebilir.

Ancak bu etkilerin şiddeti kişiden kişiye değişir.

Bruksizm Çene Eklemine Zarar Verir mi?

Bruksizm ile temporomandibular eklem (TME) problemleri arasında ilişki bulunabilir; ancak her bruksizm hastasında çene eklemi hastalığı gelişeceğini söylemek doğru değildir.

Çene eklemi problemleri çok faktörlüdür.

Eklem sesi, ağız açmada kısıtlılık, çene hareketlerinde ağrı veya tekrarlayan kilitlenme gibi şikâyetler varsa ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Diş Sıkma Nasıl Anlaşılır?

Bruksizm değerlendirmesinde hastanın şikâyetleri ve klinik muayene önemlidir.

Muayenede:

• dişlerdeki aşınmalar,
• mevcut restorasyonların durumu,
• çiğneme kaslarında hassasiyet,
• çene hareketleri,
• çene eklemi,
• hastanın semptomları

değerlendirilebilir.

Uyku bruksizminin kesin değerlendirilmesi gereken bazı durumlarda uyku sırasında kas aktivitesini ölçen daha ileri yöntemlerden yararlanılabilir.

Her hastada bu tür ileri incelemeler gerekli değildir.

Diş Sıkma Tedavisi Nasıl Yapılır?

Buradaki en önemli nokta şudur:

Bruksizm için herkese uygulanabilecek tek bir tedavi yöntemi yoktur.

Tedavi veya yönetim yaklaşımı hastanın şikâyetine, bruksizmin tipine ve dişlerde ya da çene kaslarında oluşturduğu etkilere göre planlanmalıdır.

Gece Plağı Nedir?

Gece plağı veya oklüzal splint, belirli hastalarda kullanılan kişiye özel hazırlanmış ağız içi apareydir.

Plağın önemli amaçlarından biri dişleri ve restorasyonları bruksizmin oluşturabileceği mekanik etkilerden korumaktır.

Bazı hastalarda kas ve çene sistemiyle ilişkili şikâyetlerin yönetiminde de kullanılabilir.

Burada önemli bir yanlış anlaşılmayı düzeltmek gerekir:

Gece plağı her hastada bruksizmi tamamen ortadan kaldıran bir tedavi değildir.

Hasta plağı kullanırken de bruksizm aktivitesi gösterebilir. Plağın temel rollerinden biri dişler arasında koruyucu bir yüzey oluşturmaktır.

Hazır Gece Plağı mı, Kişiye Özel Plak mı?

Bruksizm için kullanılan splintlerin hastanın dişlerine ve kapanışına uygun şekilde hazırlanması önemlidir.

Kişiye özel plaklarda dişlerin ilişkisi ve temas noktaları kontrol edilebilir.

İnternetten veya eczaneden alınan standart ürünler her hasta için aynı uyumu ve kontrolü sağlamayabilir.

Bu nedenle uzun süreli kullanım düşünüldüğünde diş hekimi tarafından değerlendirilmesi daha doğru olur.

Stresin Azaltılması Diş Sıkmayı Geçirir mi?

Özellikle uyanıklık bruksizminde kişinin gün içerisindeki alışkanlığının farkına varması önemli olabilir.

Normal dinlenme pozisyonunda dişlerin sürekli birbirine temas etmesi gerekmez.

Gün içerisinde dişlerini sıktığını fark eden kişilerde davranışsal farkındalık ve alışkanlığın değiştirilmesine yönelik yöntemler yararlı olabilir.

Ancak özellikle uyku bruksizmini yalnızca "stresten kaynaklanıyor" şeklinde açıklamak doğru değildir.

Bruksizm Botoksu Nedir?

Botulinum toksini, belirli bruksizm veya çiğneme kası kaynaklı şikâyetlerde kas aktivitesini azaltmak amacıyla kullanılabilen yöntemlerden biridir.

Genellikle masseter ve gerekli görülen diğer çiğneme kasları değerlendirilir.

Ancak botulinum toksini:

• bruksizmin nedenini ortadan kaldıran kesin bir tedavi değildir,
• etkisi kalıcı değildir,
• her bruksizm hastası için gerekli değildir.

Uygun hasta seçimi önemlidir.

Dolayısıyla "diş sıkıyorum, botoks yaptırmalıyım" şeklinde otomatik bir yaklaşım doğru değildir.

Bruksizm Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Her bruksizm vakası aynı şekilde ilerlemez.

Bazı kişilerde önemli bir diş veya kas problemi gelişmezken, bazı kişilerde uzun dönemde diş aşınmaları, restorasyonlarda hasar veya kas ağrıları görülebilir.

Bu nedenle tedavi gereksinimi yalnızca "bruksizm var veya yok" şeklinde değil, kişide oluşturduğu klinik sonuçlara göre değerlendirilmelidir.

İmplantı Olan Hastalarda Diş Sıkma Önemli midir?

Evet, özellikle implant destekli restorasyonlarda aşırı mekanik yüklerin dikkate alınması gerekir.

Doğal dişler ve implantlar kuvvetleri aynı biyolojik mekanizmalarla karşılamaz.

Bruksizm bulunan implant hastalarında:

• implant üstü kronlar,
• vidalar,
• protez komponentleri

üzerinde mekanik komplikasyon riski artabilir.

Bu nedenle implant tedavisi planlanırken hastanın parafonksiyonel alışkanlıklarının değerlendirilmesi önemlidir. İmplant tedavisi süreci hakkında daha fazla bilgi almak isteyen hastalar için ayrıca bir rehber hazırlanmıştır.

Kaplama ve E-max Yaptıran Hastalarda Bruksizm Önemli mi?

Evet.

Bruksizm, seramik restorasyonlar üzerinde de yüksek mekanik kuvvetler oluşturabilir.

E-max kaplamalar, zirkonyum veya diğer restoratif materyaller kullanılmış hastalarda kuvvetlerin yönü ve şiddeti önemlidir.

Özellikle yoğun diş sıkma veya gıcırdatma bulunan kişilerde restorasyon planlaması ve gerektiğinde koruyucu splint kullanımı değerlendirilebilir.

Bu nedenle estetik restorasyonlarda yalnızca materyalin görünümü değil, hastanın fonksiyonel özellikleri de dikkate alınmalıdır.

Bursa Nilüfer'de Bruksizm ve Diş Sıkma Değerlendirmesi

Diş sıkma şikâyetinde amaç yalnızca bir gece plağı vermek değil, hastanın probleminin niteliğini anlamaktır.

Ante Diş Kliniği'nde bruksizm değerlendirmesinde dişlerdeki aşınmalar, restorasyonlar, çiğneme kasları, çene hareketleri ve hastanın şikâyetleri birlikte değerlendirilir.

Gerekli durumlarda hastaya uygun koruyucu veya semptomların yönetimine yönelik yaklaşım planlanabilir.

Sık Sorulan Sorular

Sonuç

Bruksizm yalnızca gece diş gıcırdatmaktan ibaret değildir. Uyku sırasında veya gün içerisinde ortaya çıkabilen çene kası aktivitesi; bazı kişilerde diş aşınması, kas yorgunluğu, çene ağrısı ve restorasyonlarda mekanik problemlere eşlik edebilir.

Tedavide amaç her hastada bruksizmi tamamen "ortadan kaldırmak" değildir. Öncelikle bruksizmin tipi, hastanın şikâyetleri ve dişler üzerindeki etkileri değerlendirilmelidir.

Gece plağı, davranışsal yaklaşımlar ve seçilmiş durumlarda diğer tedavi seçenekleri hastaya göre planlanabilir.

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Tanı ve kişiye özel tedavi planı için diş hekimi muayenesi gereklidir.